پر بازدیدترین مطالب

ترامپ از طرح موضوع خروج آمریکا از سوریه چه می‌خواهد؟



مهم‌ترین موضوع این است که ترامپ با صراحت از عربستان و دیگر حکام عربی منطقه می‌خواهد که هزینه ارتش آمریکا در سوریه را تامین کنند.

 

سخن آشنا - طرح موضوع خروج سریع ارتش آمریکا از سوریه از سوی دونالد ترامپ را می‌توان یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث روزهای اخیر در عرصه بین‌المللی قلمداد کرد. ترامپ که در 29 مارس 2018 (9 فروردین 1397) در یک گردهمایی در «ریچفیلد» ایالت «اوهایو» درباره بازسازی زیرساخت‌های آمریکا صحبت می‌کرد، با بیان اینکه حضور نظامی خارجی آمریکا دستاورد اقتصادی‌ برای این کشور نداشته است، گفت: «ما داریم داعش را به درک واصل می‌کنیم. ما خیلی زود سوریه را ترک می‌کنیم، بگذارید بقیه به حساب آنجا برسند. خیلی زود، از آنجا خارج می‌شویم و خیلی زود به خانه، به جایی که به آن تعلق داریم، باز می‌گردیم». ایراد این اظهارات از سوی ترامپ همچون شوکی بزرگ برای تمامی تحلیل‌گران و حتی سیاست‌مداران آمریکایی بود؛ زیرا تصور غالب و منطقی بر این مبنا بود که آمریکا در کوتاه مدت برنامه‌ای برای خروج از سوریه ندارد و در صورت خروج از این کشور، واشنگتن بازنده اصلی منازعات غرب آسیا خواهد بود. با این وجود، اظهارات ترامپ موجی از تردیدها و تحلیل‌ها را در میان مراکز تحقیقاتی و تحلیل‌گران به وجود آورد که «آیا گفته های ترامپ قابلیت اجرایی شدن دارد؟ آیا طرح خروج آمریکا از سوریه یک موضوع جدی است و می‌توان اعتباری برای آن قائل شد یا خیر؟» در راستای بررسی این مساله در نوشتار حاضر نیز در قالب دو سناریو اظهارات ترامپ مورد واکاوی قرار گرفته است.

 

سناریوی کنش نامعمول و غیر منطقی ترامپ

اولین سناریویی که بعد از اظهارات ترامپ نسبت به خروج ارتش این کشور از سوریه قابل طرح بوده در این ارتباط است که او اساساً این گفته‌ها را بدون هیچ منطق و مشاوره قبلی بر زبان آورده و نماد بارز شخصیت روانی نامتعادل ترامپ می‌باشد. استدلال اصلی این سناریو این است رئیس‌جمهور آمریکا در بُعد تسلط بر زوایا و ابعاد پیچیده جهان سیاست به دلیل پیشینه غیرسیاسی، دچار کاستی و سطحی نگری بوده و بر اساس شخصیت اقتدارطلب خود بدون کسب مشورت از صاحب نظران و دست اندرکاران دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی آمریکا طرح خروج زودهنگام از سوریه را صرفا بر اساس برآورد هزینه های تداوم حضور و تجربه های پیشین هزینه های نظامی بدون دستاورد حضور ارتش آمریکا در عراق و افغانستان اتخاذ کرده است. در تایید این استدلال می‌توان به غافلگیر شدن و اظهار بی‌اطلاعی وزارت خارجه و اعضا شورای امنیت ملی آمریکا از گفته‌های ترامپ نسبت به خروج ارتش این کشور از سوریه اشاره کرد. همچنین، گزارش‌ها از آن حکایت دارند که مشاوران ترامپ به شدت با نظر ترامپ برای خروج از سوریه مخالفت کرده و به او نسبت به پیامدهای این امر هشدار داده‌اند. از این رو، بر اساس این سناریو، گفته‌های ترامپ را می‌توان طبل تو خالی ارزیابی کرد که قابلیت اجرایی شدن ندارد. با این وجود در ارزیابی این سناریو می‌توان اظهار کرد که باید بخشی از این استدلال را پذیرفت که ترامپ بدون هماهنگی با وزارت خارجه و مشاوران خود، موضوع خروج از سوریه را طرح کرده، اما این اظهارات را نمی‌توان در تخالف با منطق یا راهبرد کلان مدیریتی ترامپ در سمت رئیس کاخ سفید ارزیابی کرد؛ زیرا او در طول دوران ریاست جمهوری خود، از رویه‌ای اقتصادی منشانه و کاسب‌کارانه پیروی کرده که با راهبردهای امنیتی و سیاسی گاها در تضاد بوده است.

 

سناریوی «دوشیدن حاکمان عربی: منطق اقتصادی ترامپ

با وجود واقعیت داشتن بخشی از ناهماهنگی ترامپ با وزارت خارجه آمریکا و تیم مشورتی کاخ سفید در حوزه سیاست خارجی، سناریوی محتمل در ارتباط با خروج سریع از نظامیان آمریکایی از کشور سوریه را می‌توان به رویکرد تاجرگونه و محاسبه‌گری دونالد ترامپ ارتباط داد. بر اساس دکترین سیاست خارجی ترامپ که با عنوان «دکترین خروج» شناخته می‌شود؛ واشنگتن قصد دارد با خروج از تعهدات خود در مناطق مختلف جهان، مسئولیت تامین هزینه‌های مالی را بر دیگر کشورها تحمیل کند. در همین راستا، بارها ترامپ متحدان آمریکا در اروپا، غرب آسیا و شرق آسیا را مخاطب قرار داده که باید «هزینه تامین امنیت خود را بپردازند.» با دقت‌نظر در این دکترین، می‌توان طرح موضوع خروج آمریکا از سوریه را در راستای این اصل مورد بررسی قرار داد که در تمامی مناطق جهان، به‌ویژه غرب آسیا، اگر متحدان آمریکا خواهان تداوم حضور نظامی این کشور برای حفظ امنیت و منافع آن‌ها هستند، می‌بایست هزینه‌های مالی آن را بپردازند.

در تایید این موضوع می‌توان به بخشی از اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا در ایالت اوهایو اشاره کرد. ترامپ در ارتباط با هزینه‌های آمریکا در غرب آسیا اظهار داشت: «ما تا همین سه ماه پیش، هفت تریلیون دلار در خاورمیانه خرج کرده‌ایم. نه میلیارد یا میلیون، بلکه هفت تریلیون دلار، و نفت‌شان را هم نگرفتیم. هیچ‌کس قبلا واژه تریلیون را نشنیده بود». علاوه بر این، ترامپ بار دیگر برای تایید جدی بودن خود در خروج نظامیان آمریکایی از سوریه و ارسال پیام به کشورهایی که خواهان باقی ماندن آمریکا در سوریه هستند، در جریان کنفرانس خبری با سران کشورهای حوزه بالتیک (روسای جمهوری لتونی، استونی و لیتوانی ) در 3 آوریل 2018 (14 فروردین 1396) با تاکید بر این‌که اولویت آن‌ها در سوریه نابودی داعش بود، تاکید کرد: «به زودی با هماهنگی با عربستان و دیگران تصمیم می‌گیریم. من گفتم اگر بخواهید در اینجا بمانیم، باید پول بدهید. ماندن ما در سوریه برای ما بهای گزافی دارد و بیشتر به کشورهای دیگر کمک می‌کند.» همچنین، در یکی دیگر از اظهارات ترامپ بر اساس گزارش شبکه خبری «سی ان ان» به نقل از منابع آگاه در کاخ سفید اعلام کرد که دونالد ترامپ در گفتگوی تلفنی با یکی از حکام عرب خلیج فارس به او هشدار داده در صورت خروج آمریکا از منطقه آن ها دو هفته هم نمی‌توانند در جایگاهی که هستند، باقی بمانند.

با تامل در اظهارات ترامپ در طرح موضوع خروج از سوریه می‌توان حلقه‌ای منطقی از محاسبه‌گری و تاجرمسلکی را پیدا کرد که با دو هدف عمده از سوی او مطرح شده و وزارت خارجه و شورای امنیت ملی آمریکا نیز باید آن را در دستور کار قرار دهند. یکی اینکه ترامپ در مساله خروج ارتش آمریکا از سوریه با توجه با توصیه مشاوران خود از این واقعیت آگاهی دارد که در صورت ترک سوریه، عملا در خاورمیانه از نفوذ واشنگتن کاسته خواهد شد و به نوعی واشنگتن قافیه را به مسکو خواهد باخت. از این رو، شاهد هستیم که ترامپ فقط از لفظ به زودی استفاده کرده و تاریخ دقیقی را برای خروج معین نکرده است. در این میان، مهم‌ترین موضوع این است که ترامپ با صراحت از عربستان و دیگر حکام عربی منطقه می‌خواهد که هزینه ارتش آمریکا در سوریه را تامین کنند. اصطلاحا این همان هدف ابتدایی است که رئیس‌جمهوری آمریکا قصد «دوشیدن» ریاض را تا آخرین حد ممکن دارد. بدین معنی که ترامپ حتی به انعقاد قراردهای چند صد میلیاردی در حوزه‌های مختلف با عربستان رضایت نداده و قصد دارد تمامی هزینه نظامی حضور آمریکا در غرب آسیا را نیز بر محمد بن سلمان ولیعهد جوان و کم‌تجربه سعودی‌ها تحمیل کند. دیگر هدف ترامپ ایجاد فشار مضاعف بر کشورهای عربی و ایجاد فضای روانی نامطلوب بر رهبران عرب است که این امکان را تداعی می‌کند که آمریکا در شرایط حساس منطقه، پشت آن‌ها را خالی خواهد کرد و اگر واقعا آن‌ها نمی‌خواهند آمریکا چنین اقدامی انجام دهد، می‌بایست بخشی از ثروت‌های بادآورده نفتی خود را به واشنگتن اهدا کنند. بنابراین، در رویکرد محاسبه‌گرانه ترامپ کسب بیشترین سود ممکن از کشورهای عربی به بهانه خروج از سوریه را می‌توان مهم‌ترین هدف رئیس‌جمهوری آمریکا و نهادهای مرتبط با وزرات خارجه این کشور دانست.
منبع:الوقت

آخرین مطالب