پر بازدیدترین مطالب

چالش‌های حیاتی پیش روی ناتو در هفتادمین سال تاسیس



رشد جرایانات راست گرا در غرب و همچنین برخی مواضع مستقل واشنگتن در قبال بروکسل باعث شده تا رهبران اروپائی بویژه در آلمان و فرانسه بیش از گذشته بدنبال افزایش همگرایی اروپایی مستقل از آمریکا و در چارچوب نهاد اتحادیه اروپا و تعمیق بخشیدن به این همگرایی در حوزه نظامی و امنیتی باشند و همین گرایش می‌تواند فلسفه وجودی ناتو را با چالش روبرو کند

سخن آشنا- سازمان نظامی و امنیتی پیمان آتلانتیک شمالی موسوم به ناتو در هفتادمین سالگرد تاسیس خود شاهد اختلافات بی سابقه میان اعضا است.

 

در تازه‌ترین مورد از این اختلافات، مشاجره بر سر میزان بودجه دفاعی کشورهای عضو ناتو بر مراسم ۷۰مین سالروز تاسیس ناتو سایه افکند و مایک پنس، معاون دونالد ترامپ، سیاست دفاعی آلمان و میزان بودجه دفاعی این کشور را مورد انتقاد قرار داد.

 

در واقع مراسم سالگرد تاسیس ناتو بیش از آنکه نمایش وحدت و انسجام کشورهای عضو پیمان دفاعی آتلانتیک شمالی (ناتو) باشد، بار دیگر به مشاجره بر سر بودجه دفاعی کشورهای عضو دامن زده است.

 

شکاف‌های داخلی ناتو

اما اختلافات اعضای ناتو بر سر بودجه، تنها موضوع مورد اختلاف اعضای این سازمان نیست و در حال حاضر وجود شکاف‌های سیاسی میان اعضای ناتو، آینده این پیمان سیاسی و نظامی را بیش از گذشته در معرض تهدید قرار داده است.

 

اختلاف بر سر بودجه ناتو: از زمان روی کار آمدن دونالد ترامپ در آمریکا، اختلاف بر سر سهم اعضای ناتو در بودجه این سازمان تشدید شه است.

در حالی که طبق ضوابط ناتو هر کشور عضو باید دو درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به هزینه های نظامی اختصاص دهد، در سالهای اخیر بدلیل وقوع بحران اقتصادی این روند دچار کاهش شده و بسیاری از اعضای اروپایی مبالغ کمتری را به امور نظامی و دفاعی اختصاص دادند.

 

در عین حال اختلاف اعضای ناتو بر سر بودجه، تنها منحصر به دوره فعلی ترامپ نیست و پیش از این نیز در دوره اوباما و در جریان مراسم شصت و پنجمین سال تاسیس ناتو نیز، درخواست اوباما، رئیس جمهور وقت آمریکا از دیگر اعضای ناتو افزایش سهم بودجه هرکدام از آن‌ها در این سازمان بود که محقق نشد.

 

بی ‌توجهی اعضای ناتو به خواست رئیس جمهور آمریکا به دوره ترامپ نیز کشیده شده و همچنان دولت ترامپ اصرار دارد اعضای اروپایی ناتو سهم بیشتری را در بودجه این سازمان داشته باشند، هرچند تا به حال فقط چهار کشور اروپایی شامل یونان، استونی، بریتانیا و لتونی به درخواست ترامپ پاسخ داده‌اند و همچنان دیگر کشورهای عضو به خواسته رئیس جمهور امریکا توجهی نداشته‌اند و همین ممسئله به شکاف میان آمریکا و دیگر اعضای اروپایی ناتو منجر شده است.

 

خطر روسیه: با گسترش شکاف بین روسیه و ناتو بر سر اوکراین و اقدامات تنبیهی ناتو علیه روسیه، موضع گیری مقامات غربی علیه روسیه شدیدتر شده و بدین لحاظ تاکنون شماری از مقامات ارشد ناتو و کشورهای مهم عضو این پیمان به‌صراحت خواهان افزایش بودجه نظامی اعضای ناتو برای مقابله با روسیه شده اند، اما طرف دیگر ماجرا یعنی آمریکا چندان موافق با افزایش بودجه نظامی ناتو بدلیل خطر روسیه نیست و بر اقدامات مستقل اروپا در برابر روسیه تاکید دارد. همین مسئله نیز باعث شده تا برخی رهبران اروپایی ایده تشکیل ارتش واحد اروپایی را برای دفاع از امنیت این اتحادیه مطرح کنند، هرچند این ایده نیز هنوز نتوانسته اجماع داخلی کافی را در اروپا بدست آورد.

 

چالش ترکیه: ترکیه تقریبا از حدود یک سال پیش پس از پاسخ منفی آمریکا برای خرید سامانه موشکی پاتریوت، از روسیه درخواست خرید سامانه موشکی اس-400 را مطرح کرد که از سوی مسکو مورد اجابت قرار گرفت و به گفته اردوغان خرید این سامانه روسی توسط ترکیه نهایی شده است.

با این حال واشنگتن اگرچه در ابتدا پاسخ منفی به خواسته ترکیه برای خرید سامانه موشکی پیشرفته پاتریوت داشت، اما حال خرید اس 400 را نیز توسط ترکیه بر نمی‌تابد و آن را در تضاد با منافع اعضای ناتو عنوان می‌کند. در واقع ورود سامانه موشکی روسیه به ترکیه به معنای ورود یک سامانه پیشرفته روسی به یک کشور عضو ناتو است که چندان همسو با منافع و امنیت سازمان ناتو نیست و این سازمان را را معرض تهدیدات ناشی جنگ افزارهای رقیب روسی قرار خواهد داد.

 

چشم انداز مبهم آینده ناتو

علاوه بر مسائل عمده مطرح شده در ارتباط با چالش‌های داخلی، این سازمان همچنین در موضوعات دیگری از جمله قلمرو جغرافیایی و کار ویژه‌ها با بحران ساختاری مواجه می باشد. اصل اجماع، نابرابری اعضاء، شکاف نظامی، اختلاف منافع و رقابت تاریخی دو طیف اروپا محور و آتلانتیک محور نیز همچنان ناتو را با نوسان مواجه نموده است و به نظر نمی‌رسد مجموع این چالش‌ها حداقل در کوتاه مدت قابل حل باشد.

 

از سوی دیگر رشد جرایانات راست گرا در غرب و همچنین برخی مواضع مستقل واشنگتن در قبال بروکسل باعث شده تا رهبران اروپائی بویژه در آلمان و فرانسه بیش از گذشته بدنبال افزایش همگرایی اروپایی مستقل از آمریکا و در چارچوب نهاد اتحادیه اروپا و تعمیق بخشیدن به این همگرایی در حوزه نظامی و امنیتی باشند و همین گرایش می‌تواند فلسفه وجودی ناتو را با چالش روبرو کند.

 

با این حال ناتو این روزها با اظهارنظرهای ضد و نقیض ترامپ، رئیس جمهور آمریکا درباره اهمیت ناتو به شدت دچار ضعف موقعیت شده و کشورهای غیرغربی دیگر به این سازمان به عنوان سازمان نظامی یکدست و متحد غربی نگاه نمی‌کنند و همین کاهش نفوذ و اعتبار ناتو باعث شده تا آینده برای این پیمان نظامی بیش از هر زمان دیگری مبهم و با امیدهای اندکی همراه باشد.
منبع:الوقت

آخرین مطالب