مهمترین عناوین خبری

ورود کاربران

اخبار ویژه

آیا آینده قدرت در جهان را باید در شرق جستجو کرد؟


شاید چندان به درازا نکشد که ساختار اقتصادی بین المللی متاثر از قواعد جدیدی شود که این قواعد لزوما از دستور کارهای گروه های اقتصادی و توافقات کشورهای غربی خارج نشود.

Image result for ‫آیا آینده قدرت در جهان را باید در شرق جستجو کرد؟‬‎
سخن آشنا__ همزمانی دو نشست جی هفت و سازمان همکاری شانگهای، پیام های زیادی برای ترسیم الگوی قدرت در نظام بین المللی دارد. در حالی که هفت کشور صنعتی در کبک کانادا نتوانستند بر سر موضوعات مورد علاقه، به جمع بندی برسند، در این سوی عالم، چین و شرکایش توانستند به درک مشترکی نسبت به مسائل اقتصادی بنیادین برسند. آمریکایی ها که در روزهای اخیر با وضع تعرفه ها و اعمال محدودیت ها برای ورود آلومینیوم و فولاد اروپایی ها، کانادا و ژاپن، درد سر بزرگی برای همپیمانان خود به وجود آورده اند، نشست جی هفت را مورد بی مهری قرار دادند و شیفتگی خود را برای رسیدن به دیدار با رهبر کره شمالی کتمان نکرده و راهی شرق شدند. نمایش قدرتی که چین در عرصه بین المللی ارائه داده است، سبب شده تا آمریکا مسائل مربوط به شرق را با دقت پی گیری کرده و به دنبال حل مشکلات شبه جزیره بیفتد.

قطب های غیرغربی قدرت

امروزه قطب‌های جدیدی ظهور کرده اند که هریک خواهان ایفای نقش در نظام بین‌الملل هستند. لذا دولت آمریکا باید سهمی از اداره نظام بین‌الملل را به این کشورها واگذار کند. قدرت‌های نوظهور، دیگر رهبری تک‌قطبی آمریکا را پذیرا نیستند. چارچوب ها و نهادهایی از جمله سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری گروه بریکس نمونه‌ای از بحران رهبری هستند که واشنگتن با آن مواجهه است.

قدرت‌های نوظهور و بسیاری از کشورها خواهان ایجاد نوع جدیدی از حکمرانی جهانی‌اند. امروزه آمریکا با چالش‌های عمده‌ای مواجهه است که به‌تنهایی و به شیوه سابق قادر به پاسخگویی به آن مشکلات نیست. در طول سالیان گذشته تعداد کشورهایی که با رفتار رأی‌دهی آمریکا در سازمان ملل مخالفت کردند افزایش‌یافته است. در این سال‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی منابع اعمال قدرت آمریکا کاهش‌یافته است و میزان کمک‌های خارجی جهانی آمریکا در حال کاهش است.[1]

بسیاری بر آنند که توزیع قدرت سنتی حاکم بر ساختار نظام بین‌الملل برهم‌خورده و بازیگران سنتی این عرصه (آمریکا و اروپا) دیگر قدرت اقتصادی- سیاسی گذشته را ندارند. ظهور قدرت‌های جدید در مناطق مختلف جهان و مخصوصاً قاره‌ی آسیا موجب تغییر نقشه‌ی قدرت در جهان شده است. در کنار افول نسبی قدرت آمریکا می‌بایست به خیزش قدرت‌های نوظهوری چون چین، روسیه، کشورهای حوزه بریکس، ایران، برزیل، آرژانتین، هند و سایر کشورهای نوظهور بین المللی اشاره کرد.

1. چین

بسیاری از نخبگان غربی نظر بر این است که قدرت آمریکایی ها در حال افول است و به واقع قدرت از مغرب زمین در حال رفتن به سمت مشرق زمین است. اینک کسی به راحتی نمی تواند اظهار کند که چین قدرتی در سطح بین المللی محسوب نمی شود یا آمریکا و غرب می تواند این قدرت را مهار کند یا آن را در نظر نگیرد. بسیاری از معادلات در سطح بین المللی بدون حضور فیزیکی و غیرفیزیکی چینی ها قابل حل شدن نیستند. به نظر کریستوفر لین و رابرت ام گیتس قدرت جهانی در حال تغییر از غرب به شرق است و همین امر باعث کاهش نفوذ آمریکا و سلطه جهانی این کشور است.[2]

بنا بر نظرسنجی مؤسسه پیو،[3] به‌طورکلی مردم جهان (به‌ویژه اروپا) تا حد زیادی معتقدند که چین در آینده، جای آمریکا در نظام بین‌الملل را خواهد گرفت.[4]

فارغ از اینکه واقعیت چه باشد، مهم تصوری است که چین را به‌عنوان ابرقدرت اقتصادی جهان می‌شناسند. پیو در نظرسنجی خود مبتنی بر این پرسش که کدام کشور (چین یا آمریکا) قدرت اصلی اقتصادی دنیاست، به نتایج جالبی دست‌یافت. نتیجه حاکی از بهبود جایگاه چین و رشد جایگاه اقتصادی این کشور در نظام بین‌الملل، نزد افکار عمومی است. موقعیت چین از مقدار 22 درصد در سال 2008 (سال شروع بحران مالی جهانی) به 42 درصد در سال 2013 بهبود یافت. این در حالی است که موقعیت آمریکا از 45 درصد در سال 2008 به 36 درصد کاهش‌یافته است.[5]

بنا بر گزارش صندوق بین‌المللی پول، شاخص تولید ناخالص داخلی از دیدگاه برابری قدرت خرید (2014) چین به مقدار 17.617 میلیارد دلار رسید درحالی‌که تولید ناخالص داخلی ایالات‌متحده ۱۷٫۴۱8 میلیارد دلار است. بنابراین اقتصاد چین برای اولین بار از بزرگ‌ترین اقتصاد جهان، از حیث تولید ناخالص داخلی، پیشی گرفته است.[6]

این ارقام نشان دهنده آن است که به رغم رکود اقتصادی در جهان، چین در سایه اصلاحات موفق شده است وضعیت اقتصادی خود را بهبود بخشد. رونق در بخش مسکن که آمار نشان می دهد قیمت آن به شکل سرسام آوری افزایش یافته و همچنین بهبود شاخصه های صنعتی و افزایش نرخ خرده فروشی، از بهبود اوضاع تجاری و اقتصادی این کشور حکایت دارد.[7]

2. بریکس

نه تنها از منظر بسیاری از کارشناسان غیر غربی بلکه حتی از منظر خود آمریکایی ها نیز هژمونی آمریکا با چالش‌های عمده‌ای روبه‌رو بوده که هر یک هزینه‌هایی بر اعمال قدرت دولت هژمون بار می‌کنند. در این رابطه، می‌توان به ایجاد گروه‌بندی‌های جدید در نظام بین‌الملل مانند «بریکس» اشاره کرد که به‌وضوح نشان‌دهنده‌ی موازنه­گری قدرت‌های نوظهور علیه آمریکاست.

آمریکایی ها حتی در حوزه اقتصادی نیز در حال از دست دادن هژمونی خود نسبت به نظام های در حال ظهور دنیا هستند. یکی از چالش های نوظهور آمریکا، ظهور اقتصادهای جدید است. برای نمونه بریکس (BRICS) که از به هم پیوستن حروف اول نام انگلیسی کشورهای عضو این گروه یعنی برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) تشکیل شده است بخش وسیعی از اقتصاد جهانی را در دست داد. این گروه نیمی از جمعیت جهان و 28 درصد از توان اقتصادی دنیا را در اختیار دارد.

دکتر پیتر کنگ بر این باور است که «از نظر من برای آینده روابط بین سیاست خارجی و توسعه اقتصادی بهتر است بر کشورهای شرقی مثل چین، روسیه و همچنین سازمان همکاری شانگهای و علاوه بر آن اتحادیه اقتصادی اوراسیا تمرکز کنیم. به بیان دیگر ، جاده ابریشم جدید که رئیس جمهور چین سه سال پیش مطرح کرد، پتانسیل بی حصری برای توسعه دارد. این کشورها و اتحادیه ها به علاوه بریکس –بدون محاسبه برزیل- که نصف جمعیت جهان و یک سوم تولید داخلی جهان را در اختیار دارند می توانند مسیر توسعه آینده را مشخص کنند.»

وی همچنین معتقد است «سیستم سرمایه داری در معرض سقوط است. شاید این سقوط امروز و فردا نباشد اما قطعا رخ خواهد داد. کشورهای شرقی مثل چین و روسیه، به همراه برخی از اتحادیه ها و کشورهای بریکس جایگزین مناسبی برای اقتصاد سرمایه داری هستند. این مسئله مهمی است که در ذهنمان طرحی برای سیستم پولی و سیستم اقتصادی بر اساس توزیع عادلانه ثروت داشته باشیم. پولی که برای منافع به صورت وام داده می شود و ستون اصلی اقتصاد غربی است منجر به مرگ بشریت و افزایش شکاف فقیر و غنی شده و در حقیقت ریشه بی عدالتی و منازعه است. هر سیستم جایگزین دیگری باید خودش را از طمع ورزی و حرص رها سازد و در عوض به همبستگی مردم، منابع طبیعی و ارزش های مشترک احترام بگذارد.»

ارزیابی

قطب های قدرت در نظام بین الملل سهم قابل توجهی در شکل گیری الگوی جدید اقتصادی و حتی سیاسی بین المللی ایفا می کنند. شاید چندان به درازا نکشد که ساختار اقتصادی بین المللی متاثر از قواعد جدیدی شود که این قواعد لزوما از دستور کارهای گروه های اقتصادی و توافقات کشورهای غربی خارج نشود.

پی نوشت:

[1] http://watchingamerica.com/WA/2015/01/12/decline-of-us-influence-a-long-term-trend/

[2] http://lawstreetmedia.com/issues/world/united-states-superpower-decline/

[3]. PEW Research Center

[4]. http://www.pewglobal.org/2014/07/14/chapter-3-balance-of-power-u-s-vs-china/

[5]. http://www.businessinsider.com/pew-china-economic-power-2012-6

[6]. https://www.imf.org/external/

[7]. http://www8.irna.ir/fa/News/82229312/
منبع:فارس

فرمانده کل سپاه عنوان کرد؛ ناامیدی دشمن از فشار و تهدید علیه ایران/ آمریکا رو به افول است
IMAGE
بیرجند-فرمانده کل سپاه پاسداران گفت: دستاوردهای بزرگ امروز فقط از زبان مسئولین ما بیان نمی‌شود بلکه دشمنان به این دستاوردها اذعان دارند و از فشار،...

سه شنبه, 20 آذر 1397



پیش‌بینی اندیشکده آمریکایی درباره سرانجام تحریم‌های ایران
IMAGE
اندیشکده «استراتفور» در پیش‌بینی خود از سال ۲۰۱۹، نوشته تحریم‌های آمریکا نه منجر به فروپاشی جمهوری اسلامی می‌شود و نه ایران را به بازگشت به میز مذاکره...

سه شنبه, 20 آذر 1397



فرار نتانیاهو از موشک‌ها و تونل‌های مقاومت به عادی‌سازی روابط با اعراب
IMAGE
اقدام نخست‌وزیر اسرائیل به عادی‌سازی روابط با برخی کشورهای عربی، او را هرگز از بحران‌های داخلی و خارجی‌اش نمی‌رهاند، بلکه به نحوی این بحران‌ها، در...

سه شنبه, 20 آذر 1397



نگاهی به اهمیت و آثار گذشت و مراتب آن در آموزه‌های دینی و سیره بزرگان/ زندگی شیرین در سایه عفو و اغماض
IMAGE
در مطلب حاضر فضیلت و اهمیت عفو و گذشت و درجات آنکه شامل عفو و صفح و غفران می‌شود مورد بررسی قرار گرفته و به نمونه‌هایی از سیره پیامبر(ص) و بزرگان در زمینه...

سه شنبه, 20 آذر 1397



آیت‌الله لاریجانی: مواجهه غرب با حوادث فرانسه، تصویری کامل از معیارهای دوگانه جهان سلطه است
IMAGE
رئیس قوه قضائیه با اشاره به جنبش موسوم به «جلیقه‌زردها» و اعتراضات گسترده ضدسرمایه‌داری در فرانسه، رهبران اروپا را به خویشتن‌داری در برخورد با مردم...

دوشنبه, 19 آذر 1397



جبر هایی که دختران را از تحصیل باز می دارد
IMAGE
  فقر فرهنگی، فقر مالی، جبر جغرافیایی همه متحد می شوند تا دختران این مرز و بوم از تحصیل بازمانند، گاهی سرپرست خانواده اجازه تحصیل نمی دهد و گاه دوری از...

دوشنبه, 19 آذر 1397



نقش «انتظار» در مقابله با توطئه های اقتصادی ترامپ
IMAGE
  مهدویت و چشم انتظاری برای روی کار آمدن دولتی جهانی که عدالت بنیان کار آن است و هیچ ظلم، تهدید و تحریمی در آن راه ندارد، بهترین نسخه برای نابودی ویروس...

سه شنبه, 20 آذر 1397



تأملی بر ضرورت حمایت از تولید ملی(قسمت دوم) / تقویت کالای ایرانی، چگونه؟
IMAGE
برای تقویت تولید ملی و بهبود فضای تولید و سرمایه گذاری در کشور باید محورهای بازار، نیروی کار، ایده و ابتکار، سرمایه، مواد اولیه، فرهنگ تولیدی و...

سه شنبه, 20 آذر 1397



نقش جمعیت در توسعه اقتصادی/ نیم‌نگاهی به تاثیرگذاری قشر جوان جامعه بر اقتصاد کشور
IMAGE
با برنامه ریزی هدفمند و هوشمندانه، جمعیت، پتانسیلی ویژه در تسریع فرآیند توسعه اقتصادی هر کشوری به شمار می رود. به گزارش سخن آشنا، جمعیت و جمعیت شناسی از...

سه شنبه, 20 آذر 1397



اعتراف اصلاح‌طلبان به سرِکاری بودن برجام اروپایی: هدف برجام موشکی است
IMAGE
در حال حاضر اروپا به نیابت از آمریکا در پی تعمیم برجام به حوزه موشکی و منطقه‌ای است. همانطور که اصلاح طلبان نیز اعتراف کردند، کانال مالی و موارد مشابه...

سه شنبه, 20 آذر 1397



صادق زیباکلام: به‌خاطر دفاع از روحانی شرمنده‌ایم/آقای حجاریان! مردم اسباب‌بازی ما نیستند
IMAGE
صادق زیباکلام از تحلیلگران جریان اصلاحات گفت: حرف من به آقای حجاریان این است که مردم اسباب‌بازی ما نیستند و ما نمی‌توانیم از مسئولیت اجتماعی خود در قبال...

سه شنبه, 20 آذر 1397



«آقای رئیس جمهور شوخی می‌کنند!» واکنش مردم به ادعای ارزانی پس از برجام
IMAGE
حجت‌الاسلام روحانی رئیس‌جمهور کشورمان روز گذشته در دیدار وزیر، معاونان و مدیران وزارت راه و شهرسازی بار دیگر دستاوردهای ادعایی برجام را پیش کشید و با...

سه شنبه, 20 آذر 1397



ضرورت توجه به معضل کپی‌رایت و عدم اجرای قوانین بازدارنده - بخش نخست/ سرقت‌های علمی و ادبی با خیال راحت در روز روشن!
IMAGE
  می‌خواهی یک کتاب چاپ کنی، در اولین گام برای نشر اثر در یک انتشارات نام آشنا، بی‌آنکه حتی اثرت کارشناسی شود، دست کم باید 4 تا 5 میلیون روی میز ناشر...

سه شنبه, 20 آذر 1397



وقتی لایک‌های ما نخبه تراشی می‌کند! تقابل سلبریتیسم و جریان تولید فکر
IMAGE
    گفتیم که اکنون جریان تولید فکر و تمدن ساز در کشور ما تحت تاثیر برخی عوامل از جمله بروز و ظهور طبقه‌ای خاص قرار گرفته است. برای درک بهتر موضوع مورد بحث...

سه شنبه, 20 آذر 1397



تبیین پیام مقام معظم رهبری به برنامه سازان تلویزیونی ؛ چه فیلم هایی موفق به نقش آفرینی موثر در جنگ نرم می شوند؟
IMAGE
پیام رهبر انقلاب به هنرمندان، همان گونه که ظرفیت عظیم پیام های مستقیم و غیر مستقیم موجود در فیلم ها را بیان می دارد غفلت از استفاده آن ها و یا باور نداشتن...

سه شنبه, 20 آذر 1397



مناسبت ها